12 błędów, które popełnia prawie każdy inwestor

Ten artykuł opisuje największe błędy, które popełnia niemal każdy inwestor — widziane oczami jednego z najskuteczniejszych inwestorów na świecie: Warrena Buffetta.

1. Próba przewidywania rynku

„Nie znam nikogo, kto zarobiłby naprawdę duże pieniądze na przewidywaniu ruchów rynku.”
Warren Buffett

Wpatrywanie się w to, co robi rynek jako całość, to błąd tak łatwy do popełnienia, że wpadł w niego nawet mistrz Buffetta, Benjamin Graham.

Dlaczego to takie kuszące? Bo przypływ podnosi wszystkie łodzie — ale potrafi je też zatopić. Znalazłeś dobrą spółkę i przyszła pandemia. Znalazłeś kolejną i trafiłeś na podwyżki stóp, inflację, wojnę. Kupować na dołku, sprzedawać na górce: brzmi prosto.

Buffett radzi trzymać się tego, co jest jednocześnie ważne i możliwe do poznania. Kierunek rynku jest bez wątpienia ważny, ale nikt nie wie, co bank centralny postanowi na najbliższym posiedzeniu — a to tylko jedna ze stu zmiennych. Rozpoznać lepszy statek jest dużo łatwiej niż przewidzieć każdą burzę.

2. Przywiązanie do ceny zakupu

„Akcja kosztuje 50. Ktoś zapłacił 100 i czuje się fatalnie. Ktoś inny zapłacił 10 i czuje się mądry. Uczucia, które niczego nie zmieniają.”
Warren Buffett

Weźmy Amazona. Marek kupił w lipcu 2021 roku, tuż przed spadkiem. Ania kupiła we wrześniu 2021. Kuba kupił w czerwcu 2022, blisko dołka. Trzy zupełnie różne momenty wejścia — i dziś wszyscy trzej są na plusie, ale z bardzo różnymi wynikami.

Pytanie brzmi: czy to ma jakiekolwiek znaczenie dla decyzji dzisiaj? Czy Kuba ma sprzedawać, żeby „zrealizować zysk”, a Marek czekać, aż „wyjdzie na zero”? Postawione w ten sposób pytanie ma oczywistą odpowiedź: nie. O dzisiejszej decyzji decyduje wyłącznie prawdopodobna przyszłość spółki.

Akcja nie wie, ile za nią zapłaciłeś. Od dziś traktuje tak samo tego, kto jest na minusie, i tego, kto jest na plusie. Rada Buffetta: zawsze zaczynaj od czystej kartki.

3. Zakładanie agresywnego wzrostu

„Bardzo niewiele dużych spółek jest w stanie zwiększać zyski o 15 procent rocznie. To się nie wydarzy.”
Warren Buffett

Czy zdarzyło ci się pomyśleć: „ta spółka wygląda drogo, ale jeśli zyski dalej będą rosły w tym tempie, szybko stanie się tania”?

Wiele wysoko wycenianych spółek broni swojego kursu właśnie nadzwyczajnymi założeniami o wzroście. Nie chodzi o to, żeby unikać spółek rosnących — Buffett je uwielbia, zwłaszcza gdy mogą rosnąć bez pochłaniania kapitału. Pułapką jest wzrost za wszelką cenę. Kupując akcję za dwadzieścia rocznych zysków lub więcej, potrzebujesz dramatycznego wzrostu zysków, żeby zarobić przyzwoicie. A to trudniejsze, niż się wydaje.

4. Używanie dźwigni

„Jedyny sposób, w jaki inteligentny i zdyscyplinowany człowiek może zbankrutować, to dźwignia.”
Warren Buffett

Wysoka dźwignia to inwestycyjna wersja rosyjskiej ruletki. Groźne nie jest to, że się pomylisz — groźne jest to, że możesz mieć rację i mimo to nie dograć rozdania do końca.

Przykład. Zarządzający w marcu 2022 roku zajmuje krótką pozycję na GameStopie: pożycza akcje za milion dolarów i wpłaca 500 tysięcy zabezpieczenia. Analiza jest rozsądna — spółka jest droga i od lat ma pod górkę.

Nigdy nie dostaje szansy, żeby ją rozegrać. W tydzień kurs rośnie z 19 do 31 dolarów i musi dopłacić 600 tysięcy. Tydzień później jest 47. Drugiego wezwania nie jest już w stanie pokryć, pozycja zostaje zamknięta ze stratą. W dłuższym terminie miał rację — ale z dźwignią nigdy z niej nie skorzystał.

5. Gubienie lasu wśród drzew

„Trzy rzeczy: przyszła ekonomika branży, zarząd i cena. Jeśli je trafisz, nie musisz martwić się każdym szczegółem.”
Warren Buffett

Mówi się, że Buffett potrafi dobić targu w kwadrans. To po części doświadczenie, a po części świadome trzymanie się prostoty: w piętnaście minut nie da się zrozumieć każdego szczegółu spółki, ale da się wyrobić zdanie o trzech punktach powyżej.

Utonięcie w szczegółach sprawia, że traci się obraz całości. To chyba najtrudniejszy do uniknięcia błąd na całej liście.

6. Skakanie przez poprzeczkę na dwóch metrach

„Niektórzy myślą, że wyżej zawieszona poprzeczka daje ładniejszy medal. W inwestowaniu to w ogóle nie działa.”
Warren Buffett

Ten błąd jest powszechny, bo stoi w sprzeczności z tym, co sukces oznacza niemal wszędzie indziej: trudne szczyty, trudne równania, trudne egzaminy. Wszędzie nagradza się robienie tego, co trudne.

Tu jest inaczej. Skomplikowane obliczenia i zaawansowane prognozy branżowe nie dają wyższych zysków, a często kończą się źle — zapytaj matematyków i noblistów z Long-Term Capital Management. Jeśli znajdziesz spółkę z dobrymi perspektywami i uczciwym zarządem i nie przepłacisz, poradzisz sobie dobrze.

7. Zawężanie własnego pola gry

„Uważam, że błędem jest zawężanie świata możliwości.”
Warren Buffett

Okazje nie zostają w jednym miejscu i nigdy nie wiadomo, gdzie pojawi się następna. Dlatego opłaca się mieć otwarty umysł, zamiast zamykać się w jednym sektorze.

Wiele funduszy robi odwrotnie: tylko zrównoważony rozwój, tylko wysokie dywidendy, tylko Europa, tylko krypto. Zarządzający dobrze o tym wiedzą — niszowy produkt po prostu łatwiej wypromować i sprzedać.

8. Ciągła aktywność

„Jeśli czujesz, że musisz inwestować codziennie, popełnisz mnóstwo błędów. Czekaj na idealny rzut.”
Warren Buffett

Komu pójdzie lepiej: tenisiście, który gra pięć meczów dziennie, czy pięć w roku? Pisarzowi, który pisze pięć razy w tygodniu, czy pięć razy w roku? Inwestorowi, który kupuje pięć spółek w tygodniu, czy pięć w roku?

Inwestowanie to jedna z niewielu dziedzin, w których bierność bywa nagradzana. Spółki jakości Coca-Coli w rozsądnej cenie nie znajduje się codziennie. Buffett porównuje to do pałkarza w baseballu, którego nie można wyautować: nie macha na każdą piłkę, czeka na tę właściwą.

9. Nadmierne rozpraszanie ryzyka

„Bardzo niewielu ludzi wzbogaciło się na swoim siódmym najlepszym pomyśle. Wielu — na najlepszym.”
Warren Buffett

Dywersyfikacja to gorący temat, ale w gruncie rzeczy chodzi o jedno pytanie: czy zamierzasz śledzić poszczególne spółki, czy nie?

Jeśli nie — rozpraszaj ryzyko, najlepiej przez fundusz indeksowy, który chroni cię przed brakiem wiedzy. Jeśli tak — Buffett nazywa to inwestorem typu know-something — korzystaj z tej wiedzy. Kupując trzydzieści największych spółek z S&P 500, nie spodziewaj się niczego innego niż wyniku indeksu.

10. Efekt potwierdzenia

„Człowiek jest mistrzem w interpretowaniu każdej nowej informacji tak, żeby wcześniejsze wnioski pozostały nienaruszone.”
Warren Buffett

Charlie Munger miał na to porównanie: ludzki umysł przypomina komórkę jajową, która zamyka się, gdy tylko wniknie do niej jeden plemnik — następny już nie wejdzie.

Dla inwestora to kosztowne. Szukamy i interpretujemy nowe informacje tak, żeby utrzymać to, co już myśleliśmy, choć powinniśmy robić dokładnie odwrotnie: świeżym okiem ważyć wady i zalety wszystkiego, co mamy w portfelu.

11. Podążanie za tłumem

„Boją się, gdy inni się boją. A gdy stają się chciwi, stają się chciwi razem.”
Warren Buffett

W większości spraw w życiu słuchanie innych się opłaca. Jeśli twoim przyjaciołom podoba się twoja partnerka, pewnie jest wspaniała; jeśli film podoba się wielu osobom, jest spora szansa, że i tobie się spodoba.

Z inwestowaniem jest inaczej. Jeśli rodzice i wszyscy znajomi zgadzają się co do najnowszej „pewnej” spółki, to być może właśnie tej nie należy kupować. Jak mówi Howard Marks: to, co oczywiste dla szerokiego grona inwestorów, prawie zawsze okazuje się błędne.

Dlaczego? Bo żaden pomysł nie jest dobry niezależnie od ceny. Tesla może przejąć cały przemysł motoryzacyjny, a mimo to okazać się złą inwestycją, jeśli cena już dyskontuje wartość całej branży. A najbardziej podatni jesteśmy wtedy, gdy inni — w najgorszym razie nasi najbliżsi — zarabiają na czymś, co wygląda na łatwe.

12. Błędy zaniechania

„Nasze największe błędy to rzeczy, które mogliśmy zrobić, w granicach naszych kompetencji, a my siedzieliśmy i kręciliśmy młynka palcami.”
Warren Buffett

Prawie każdy błąd z tej listy wymaga, żebyś coś zrobił. Czasem jednak największym błędem jest nie zrobić nic.

Gorzej, gdy łączy się to z błędem numer dwa. Tak było z Buffettem i Walmartem na początku lat dziewięćdziesiątych: zaczął budować pozycję, kurs wzrósł trochę za szybko, a on czekał, aż wróci. Jeśli uważasz, że spółka jest okazją przy cenie X, to najpewniej jest nią też przy 1,1 razy X. Kurs nigdy nie wrócił.